• slideshow20a-06
  • slideshow20a-03
  • slideshow20a-05
  • slideshow20a-04
  • slideshow20a-02
  • slideshow20a-01

Η Κληρονομιά μας

Η μουσικοχορευτική παράδοση της Κρήτης αντανακλά την ιστορία της, τον πολιτισμό της, καθώς και τα βιώματα των κατοίκων της. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι κρητικοί χοροί να έχουν ταυτόχρονα θρησκευτικά, πολεμικά και ερωτικά στοιχεία. Τα θρησκευτικά στοιχεία είναι εμφανή στους αργούς συρτούς χορούς, όπως είναι ο χανιώτικος συρτός με τις εκφάνσεις του και ο σιγανός. Τα πολεμικά-πυρρίχια στοιχεία είναι έντονα στους πηδηχτούς χορούς, όπως είναι: ο καστρινός πηδηχτός (μαλεβιζιώτης), ο λασιθιώτικος πηδηχτός, ο εθιανός πηδηχτός, ο γεργιανός πηδηχτός, ο πρινιώτης, η ρουματιανή σούστα, το πεντοζάλι.

Είναι πιθανόν όλοι οι πηδηχτοί χοροί (με εξαίρεση το πεντοζάλι) να προέρχονται από τον ίδιο χορό (αρχαίο πολεμικό χορό της πυρρίχης) γι’ αυτό και έχουν ως δεύτερο συνθετικό της ονομασίας τους τη λέξη πηδηχτός. Το ερωτικό στοιχείο κυριαρχεί στη σούστα Ρεθύμνου, η οποία στην αρχαιότητα ανήκε στους χορούς της πυρρίχης και κατά τη διάρκεια της ενετοκρατίας εξελίχθηκε στην σημερινή της μορφή. Με άλλα λόγια, θα λέγαμε ότι ο παραδοσιακός κρητικός χορός είναι τέχνη· τέχνη η οποία απαιτεί σεμνό χορευτικό ήθος, σεβασμό στην πατρογονική χορευτική κληρονομιά και τήρηση της εθιμοτυπίας του χορού. Ο χορευτής μιλεί με το σώμα του, καθώς η ψυχή του κάνει διάλογο με το Θεό. Τα βήματά του και η ανάσα του γίνονται ένα με την γη που τον γέννησε.

Η παραδοσιακή μουσική ζυγιά οργάνων για την εκτέλεση των χορών είναι το βιολί (παλαιότερα και η βιολόλυρα) ή η λύρα (με ή χωρίς γερακοκούδουνα), η οποία συνοδεύεται από το λαγούτο. Εκτός από το λαγούτο, ως παραδοσιακά όργανα συνοδείας μπορεί να είναι: η κιθάρα, το μαντολίνο, το νταουλάκι (μόνο στην περιοχή της Σητείας), η ασκομαντούρα, το χαμπιόλι, η μαντούρα και το μπουλγαρί.  Σήμερα έχουν προστεθεί το μπάσο και τα ντράμς, τα οποία δεν είναι παραδοσιακά όργανα συνοδείας.

Ο συνδυασμός των οργάνων στις παραδοσιακές μουσικές ζυγιές ποικίλουν ανάλογα με την περιοχή. Έτσι, στην Κίσαμο κυριαρχεί το βιολί με το λαγούτο με ή χωρίς τη συνοδεία κιθάρας, στον Αποκόρωνα η λύρα με το λαγούτο, στον νομό Ρεθύμνου και στην Μεσαρά η λύρα με το λαγούτο, στην επαρχία Πεδιάδας και τη Βιάννο το βιολί με το λαγούτο και στο νομό Λασιθίου το βιολί με την κιθάρα ή/και το λαγούτο. Σε κάποιες περιοχές μπορεί να συνυπάρχουν παραδοσιακά και οι δυο βασικές ζυγιές, όπως π.χ. στη Ζήρο Σητείας ή στο Χόνδρο Βιάννου, όπου κυριαρχούν η λύρα με το λαγούτο αντί για το βιολί με το λαγούτο.