• slideshow20a-06
  • slideshow20a-03
  • slideshow20a-05
  • slideshow20a-04
  • slideshow20a-02
  • slideshow20a-01

Τα παραδοσιακά μουσικά όργανα της Κρήτης


Ξεχωριστή θέση στον Κρητικό πολιτισμό και τη μουσική παράδοση της Κρήτης, κατέχουν τα παραδοσιακά μουσικά της όργανα. Οι ρίζες κάποιων μουσικών οργάνων στην Κρήτη χάνονται στα βάθη των αιώνων. Στις αρχαιολογικές ανασκαφές της Κνωσού και της Φαιστού, σε αναπαραστάσεις γλυπτών, κεραμικών και ζωγραφικής απεικονίζονται μουσικοί και χορευτές που παραπέμπουν στη σημερινή εποχή, όπου ο λυράρης παίζει στη μέση και οι χορευτές χορεύουν γύρω του κυκλικά. Οι αρχαίοι Κρήτες έπαιζαν την αρχαία λύρα, όπως φαίνεται από αναπαραστάσεις σε τοιχογραφίες και σφραγίδες.

Αλλού εικονίζονται αυλοί, δίαυλοι, βούκινα, σάλπιγγες. Στο αρχαιολογικό μουσείο Ηρακλείου σώζεται αυλός με δακτυλίους που μετακινούμενοι καλύπτουν τις οπές για να αποδοθούν οι νότες. Από αποσπάσματα αρχαίου δράματος μαθαίνουμε ότι "ο Μίνωας διέταξε να ταφούν μαζί με τον γιό του Γλαύκο και οι αυλοί του, που τόσο πολύ αγαπούσε όσο ζούσε".

Στη σύγχρονη εποχή, σε όλες τις κοινωνικές και οικογενειακές τους εκδηλώσεις, οι Κρητικοί παίζουν ώρες ατέλειωτες τα παραδοσιακά τους όργανα, γλεντούν και τραγουδούν. Τέσσερα είναι τα κυριότερα μουσικά όργανα σήμερα στην Κρήτη: Η ΛΥΡΑ, το ΛΑΟΥΤΟ, το ΒΙΟΛΙ και το ΜΑΝΤΟΛΙΝΟ.

Είναι αλήθεια ότι η λύρα είναι εκείνη που κυριαρχεί ως βασιλιάς της Κρητικής Μουσικής, ωστόσο αυτό δεν καθιστά τα υπόλοιπα όργανα υποδεέστερα. Σπουδαίου οργανοπαίχτες του λαγούτου, μπορεί να το μετατρέψουν ως ένα όργανο μουσικού αυτοσχεδιασμού και μελωδίας αντί για απλά συνοδευτικό της Λύρας.

Επίσης το βιολί παίζεται ακόμα στις μέρες μας σε μερικές περιοχές του νομού Χανιών κυρίως ως κύριο όργανο αντί της λύρας. Το μαντολίνο επίσης, είναι ιδιαίτερα δημοφιλές σε αρκετές περιοχές.

Το ΜΠΟΥΛΓΑΡΙ, η ΑΣΚΟΜΠΑΝΤΟΥΡΑ, το ΣΦΥΡΟΧΑΜΠΙΟΛΟ και το ΝΤΑΟΥΛΙ, είναι επίσης παραδοσιακά όργανα της Κρήτης με λιγότερο αισθητή παρουσία όμως στις μέρες μας. Θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε και στην ΚΙΘΑΡΑ η οποία τις τελευταίες δεκαετίες έχει πάρει τη θέση της στο Κρητικό πάλκο ως δεύτερο συνοδευτικό όργανο της λύρας.

Οι τεκμηριωμένες πληροφορίες σχετικά με τη χρονολόγηση της παρουσίας των περισσοτέρων οργάνων, όπως του λαγούτου, του βιολιού, της ασκομπατούρας, του χαμπιολιού και του νταουλιού, ανάγονται, κυρίως, στην περίοδο της Bενετοκρατίας και προέρχονται από διάφορες πηγές (εικονογραφικές, φιλολογικές, αρχειακές, αναφορές ιερωμένων της εποχής, απομνημονεύματα, νοταριανά έγγραφα κ.ά.). Για τη λύρα με τη σημερινή της μορφή, το μπουλγαρί και το μαντολίνο τα εμπεριστατωμένα στοιχεία είναι υστερότερα.  Αρχίζουν από το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα.  Τέλος, η βιολόλυρα, ως παραλλαγή της λύρας εμφανίζεται την εποχή του μεσοπολέμου.

Παραδοσιακά μουσικά όργανα