• slideshow20a-06
  • slideshow20a-03
  • slideshow20a-05
  • slideshow20a-04
  • slideshow20a-02
  • slideshow20a-01

Χοροί της Κρήτης

 


  1. Γλυκομηλίτσα. Xορός της επαρχίας Κισσάμου Χανίων. Ανήκει στην κατηγορία των συρτών χορών. Χορεύεται από άνδρες και γυναίκες σε κύκλο. Τα βήματά του 12 και η λαβή από τις παλάμες στο ύψος των ώμων. Παίρνει το όνομά του από το ριζίτικο τραγούδι: «Το μήλον όσο κρέμεται εις τη γλυκομηλίτσα».
  2. Ο ξενομπασάρης (ή μανάς) είναι απλά η εκδοχή του σιγανού στο Λασίθι με τα χέρια σε λαβή χιαστί και 6 βήματα με το δεύτερο βήμα να είναι μπρος κι όχι πίσω όπως στο σιγανό.
  3. Ο αγκαλιαστός είναι αργός, συρτός χορός από τη Ιεράπετρα, όπου υπάρχει η πλουμίστρα που λέει μαντινάδες καθώς πλέκεται ο χορός με δυο χαρακτηριστικά: 1) την αψίδα από το τελευταίο ζευγάρι, δηλαδή πιασμένοι από το ένα χέρι το ζευγάρι σηκώνει την αψίδα ψηλά και περνούν όλοι οι χορευτές περπατώντας από κάτω. Το τελευταίο ζευγάρι σχηματίζει τη νέα αψίδα, ενώ το προηγούμενο που είχε κάνει αψίδα πιάνεται με την πλεκτή λαβή στον ώμο όπως ο ζερβόδεξος. Όταν πλεκτούν όλοι οι χορευτές αρχίζει ένας αργός βηματισμός σε ρυθμό κοντυλιάς και 6 βήματα.
  4. Ο σιγανός Ρεθύμνου. Μεικτός παγκρήτιος χορός με δεξιόστροφη φορά και ρυθμό κοντυλιάς. Οι λαβές είναι στο ύψος των ώμων και αποτελείται από 6 βήματα.
  5. Σέρβικο (ντουρνεράκια). .Μουσικό μέτρο 2/4. Μεικτός χορός, ο οποίος χορεύεται με έξι βήματα (σαν γρήγορος σιγανός) και κινείται δεξιόστροφα. Οι λαβή είναι στους ώμους και πιθανόν είναι διασκευή σέρβικου χορού με ρυθμό χασαποσέρβικου.
  6. Ο πρινιώτης ή πρινιανός, ή μπραϊμινός. Μεικτός τοπικός πηδηχτός χορός, ο οποίος χορεύεται στον νομό Λασιθίου (Μεραμπέλο, Ιεράπετρα) με δεξιόστροφη φορά. Τα χέρια είναι σε χιαστί λαβή ή στο ύψος των ώμων και έχει 13 βήματα.
  7. Ο σταυρωτός συρτός - Λέγεται και ντάμα χορός στο Ρέθυμνο, καθώς και πάσο χορός ή φτερωτός συρτός ή σταυρωτός συρτός στα Χανιά. Αποτελεί παραλλαγή του χανιώτικου με διαφοροποιημένη τη φόρμα του. Χορεύεται από 8 άτομα (4 άνδρες και 4 γυναίκες) σε σχήμα σταυρού, αλλά και φτερωτής, παράλληλα. Ο χορός την περίοδο της Αποκριάς, αλλά κι εν γένει σε εύθυμες περιστάσεις, έπαιρνε τη μορφή παιχνιδιού.
  8. Το μικρό μικράκι .Μεικτός τοπικός χορός της κεντρικής Κρήτης σε ρυθμό κοντυλιάς, ο οποίος χορεύεται με λαβή στο ύψος του αγκώνα και έχει δεξιόστροφη φορά. Υπάρχουν δυο παραλλαγές: η μεσαρίτικη με 10 βήματα και η ρεθυμνιώτικη με 18 βήματα.
  9. Ο λασιθιώτικος πηδηχτός. Μεικτός τοπικός πηδηχτός χορός της επαρχίας Λασιθίου, ο οποίος έχει δυο εκφάνσεις: τον γεραπετρίτικο πηδηχτό και τον στειακό πηδηχτό. Αποτελείται από 16 βήματα, έχει δεξιόστροφη κίνηση και οι λαβές είναι στο ύψος των αγκώνων. Εκτός από αυτό τον βηματισμό υπάρχει και ο επιτόπιος βηματισμός, η στοίβα, η οποία έχει 8 βήματα και εκτελείται στο μουσικό γύρισμα του βιολιού.
  10. Ο εθιανός πηδηχτός. Μεικτός τοπικός πηδηχτός χορός από την Εθιά στα Αστερούσια όρη. Οι λαβές είναι το ύψος του αγκώνα και έχει δεξιόστροφη φορά.
  11. Ο παλαιός χορός Μελεβιζίου
  12. Λειβαδιώτικος πηδηχτός
  13. Ο ζερβόδεξος είναι ένας λασιθιώτικος, εύθυμος χορός και χαρακτηρίζεται από βήματα σούστας, την πλεκτή λαβή με το ένα χέρι στον ώμο, όπου οι χορευτές είναι ο ένας πίσω από τον άλλο και στα γυρίσματα του βιολιού οι χορευτές αλλάζουν όλοι μαζί κατεύθυνση.
  14. Η σούστα Ρεθύμνου. Μεικτός παγκρήτιος πηδηχτός χορός με 6 βήματα. Είναι ο ερωτικός χορός της Κρήτης.
  15. Tο ρόδο. Τοπικός μεικτός (παλαιότερα) χορός από τις Λουσακιές της επαρχίας Κισσάμου. Σήμερα χορεύεται μόνο από γυναίκες. Αποτελείται από 17 βήματα, έχει δεξιόστροφη φορά και ανήκει στους συρτούς χορούς. Οι λαβές είναι στο ύψος του αγκώνα.
  16. Η ρουματιανή σούστα ή γιτσικιά σούστα. Τοπικός πηδηχτός χορός της επαρχίας Κισσάμου. Πριν το 1950 χορευόταν από άνδρες και γυναίκες, σήμερα χορεύεται μόνο από άνδρες. Έχει έντονα πυρρίχια στοιχεία με χαρακτηριστικό στοιχείο την μίμηση της κίνησης των κατσικιών. Ο βασικός βηματισμός είναι έξι βήματα με κίνηση στην αρχή προς τα εμπρός και στη συνέχεια προς τα πίσω. Στα μουσικά γυρίσματα του βιολιού οι χορευτές εκτελούν συγκεκριμένες φιγούρες. Οι λαβές είναι στο ύψος του αγκώνα.
  17. O Aπανωμερίτης. Μεικτός (παλαιότερα) χορός, ο οποίος σήμερα χορεύεται μόνο από γυναίκες. Είναι τοπικός χορός της κεντρικής Κρήτης με δεξιόστροφη φορά, ο οποίος χορεύεται με λαβή στο ύψος του αγκώνα και έχει 10 βήματα.
  18. Ο πηδηχτός του Μυλοποτάμου ή ανωγειανός πηδηχτός ή όρτσες των Ανωγείων. Τοπικός πηδηχτός χορός της επαρχίας Μυλοποτάμου με δεξιόστροφη φορά. Μέχρι και την δεκαετία του 1970 χορευόταν από άνδρες με λαβή των χεριών στο ύψος του αγκώνα ενώ σήμερα χορεύεται με χιαστί λαβή των χεριών.
  19. Ο τριζάλης ή τριοζάλης. Τοπικός μεικτός πηδηχτός χορός της κεντρικής Κρήτης με δεξιόστροφη φορά. Οι λαβές είναι στο ύψος του αγκώνα.
  20. Ο κουτσαμπαδιανός ή κατσαμπαδιανός. Τοπικός πηδηχτός ανδρικός χορός της κεντρικής Κρήτης με δεξιόστροφη φορά, παραλλαγή του πεντοζάλι. Η ετυμολογία του ονόματος προέρχεται από το τουρκικό μεγάλο χωριό = κατσαμπάς. Κατά μια άλλη ερμηνεία είναι το πεντοζάλι που χόρεψε ο καπετάν Σήφης από την Αμπαδιά -το σημερινό Αμάρι- που συμμετείχε στην επανάσταση του Δασκαλογιάννη το 1770, ο οποίος ήταν κουτσός και έκανε τον ανάλογο βηματισμό. Οι λαβές είναι στο ύψος των ώμων, όπως στο πεντοζάλι.
  21. Το πεντοζάλι. Η προφορική παράδοση αναφέρει ότι είναι σύνθεση του Στέφανου Τριανταφυλλάκη ή Κιώρου για την κρητική επανάσταση του Δασκαλογιάννη το 1770-71. Έχει 12 μουσικές φράσεις (γυρίσματα) προς τιμή των 12 οπλαρχηγών και 10 βήματα, καθώς η επανάσταση κυρήχθηκε στις 10-10-1769. Ανδρικός χορός με τις λαβές στο ύψος των ώμων (σήμερα χορεύεται και από τις γυναίκες).
  22. Ο λαζότης. Μεικτός τοπικός χορός της κεντρικής Κρήτης με τις λαβές στο ύψος του αγκώνα και δεξιόστροφη φορά. Αποτελείται από το συνδυασμό δυο ποντιακών χορών του απλού ομάλ και του τικ στο γόνατος και πήρε το όνομα από τους Λαζούς, οι οποίοι πίστευαν οι Κρητικοί ότι ήταν Πόντιοι ή κατά άλλους από το σύνθημα Ελλάς Ζει στους βαλκανικούς πολέμους.
  23. Ο γεργιανός πηδηχτός. Μεικτός τοπικός πηδηχτός χορός από την Γέργερη στην ορεινή δυτική Μεσαρά με δεξιόστροφη φορά. Οι λαβές είναι στο ύψος του αγκώνα και στηρίζεται στην παραδοσιακή μελωδία «Στου Παπαχατζή το μύλo».
  24. Ο Χανιώτικος συρτός. Η πρώτη εκτέλεση του χορού αποδίδεται στον βιολάτορα Στέφανο Τριανταφυλλάκη ή Κιώρο από το Γαλουβά Λουσακιών Κισσάμου γύρω στα 1750, ο οποίος στήριξε τη σύνθεσή του πάνω σε δυο μελωδίες, του πρώτου χανιώτικου σκοπού και του δεύτερου κισαμίτικου σκοπού. Αυτές τις μελωδίες μετέφεραν οι Κρήτες υπερασπιστές της Κων/πολης μετά την άλωση το 1453 στην Κρήτη. Ο χορός έχει 11 βήματα, οι λαβές είναι στο ύψος του αγκώνα χορεύεται από άνδρες και γυναίκες και κινείται δεξιόστροφα.
  25. Ο καστρινός πηδηχτός ή μαλεβιζιώτης. Μεικτός παγκρήτιος χορός, πηδηχτός, με δεξιόστροφη φορά και 16 βήματα, ο οποίος χορεύεται με τις λαβές στο ύψος του αγκώνα. Θεωρείται ότι είναι ο αρχαιότερος χορός της Κρήτης, καθώς σύμφωνα με την παράδοση είναι πυρρίχιος (πολεμικός) χορός.
  26. Ζορμπάς (συρτάκι): το περίφημο συρτάκι αποτελείται από έξι βήματα. Το κύριο μέλος της γνώστης μελωδίας ήταν αρχικά εμπνευσμένο από τον Γεώργιο Κουτσουρέλη έναν μουσικό από την Κίσσαμο Χανίων. Ο Μίκης Θεοδωράκης βασίστηκε πάνω σε αυτήν και δημιούργησε την τελική μελωδία.