• slideshow20a-06
  • slideshow20a-03
  • slideshow20a-05
  • slideshow20a-04
  • slideshow20a-02
  • slideshow20a-01

ΤΟ ΝΤΑΟΥΛΙ


Η χρήση των τυμπάνων στην Κρήτη αναφέρεται στα κείμενα της κρητικής λογοτεχνίας από το 1600 περίπου.

Το Κρητικό Νταούλι είναι ένα μικρό τύμπανο, που ονομάζεται και νταουλάκι ή τουμπί, και διατηρείται μέχρι σήμερα κυρίως στο νομό Λασιθίου όπου θεωρείται ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της μουσικής κληρονομιάς του νομού.

Είναι ένα ρυθμικό όργανο, το οποίο παίζεται με δύο ειδικά φτιαγμένα μικρά ραβδάκια, τα νταουλόξυλα ή τουμπόξυλα.

Συνήθως συνοδεύει ένα τουλάχιστον μελωδικό όργανο, που μπορεί να είναι η λύρα, το βιολί ή η ασκομπαντούρα.

ΤΟ ΘΑΜΠΙΟΛΙ


Πρόκειται ουσιαστικά για το ‘’σουραύλι της Κρήτης’’.

Θεωρείται κατεξοχήν ποιμενικό όργανο που παιζόταν είτε μόνο του, είτε μαζί με τη λύρα και τα άλλα μουσικά όργανα της Κρήτης.

Καλάμι λοξοκομμένο με πείρο, ανεμολόγο, έξι ή επτά τρύπες και η πνοή του μουσικού συνθέτουν με απλά λόγια το όργανο με το οποίο οι Κρητικοί συγχρωτίστηκαν σε διάφορες εκδηλώσεις, καντάδες, μικρές παρέες κ.λπ.

Εύθραυστος μα και ζεστός ο ήχος του καλαμιού γητεύει, αναπλάθει και ανανεώνει τα μουσικά ήθη της Κρήτης, τη μουσική συνείδηση των ακροατών του.

Οι εγγενείς, ωστόσο, αδυναμίες του πρωτογενούς υλικού (καλάμι συνήθως) και η εμπειρική μέθοδος κατασκευής δεν επέτρεψαν την εξέλιξη του οργάνου, με συνέπεια οι εκφραστικές του δυνατότητες να παραμείνουν περιορισμένες.

Έτσι, η χρήση του έφθινε στην πορεία του χρόνου και, εξίσου, η μνήμη του ηχοχρώματος στη συνείδηση των Κρητικών.

ΑΣΚΟΜΠΑΝΤΟΥΡΑ


Ασκομ(π)αντούρα ονομάζεται στην Κρήτη η γνωστή τσαμπούνα σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, κυρίως νησιωτικές.

Η ασκομαντούρα είναι απόγονος του άσκαυλου, ενός αρχαιότατου πνευστού μουσικού οργάνου για το οποίο υπάρχει αναφορά στη «Λυσιστράτη» του Αριστοφάνη. Η λέξη ασκομαντούρα είναι σύνθετη και αποτελείται από τα συνθετικά ασκός (σάκος  ή σακίδιο) και μαντούρα που είναι ο μονός καλαμένιος αυλός με γλωσσίδι που σε άλλα νησιά ονομάζεται μονοτσάμπουνο.

Στην Κρήτη τη λέμε και ασκομπαντούρα και η εκφορά -μ- ή -μπ- είναι θέμα του τοπικού ιδιώματος κάθε περιοχής. Το όργανο, στην Κρήτη, φαίνεται πως ήταν πολύ διαδεδομένο μέχρι και τις αρχές του 20ου αιώνα.

Χαρακτηριζόταν ως μουσικό ποιμενικό όργανο καθώς η χρήση του ήταν ευρύτατα διαδεδομένη στην Κρητική ύπαιθρο.

Πρόκειται για ένα όργανο υπό εξαφάνιση. Λίγοι είναι πλέον οι υπάρχοντες παίκτες  ασκομαντούρας, όπως λίγες είναι και οι αναφορές, οι ηχογραφήσεις και οι φωτογραφίες.

Η παρακμή φαίνεται να ξεκίνησε μεταπολεμικά, όταν με την εξέλιξη της τεχνολογίας και τον εξευρωπαϊσμό της μουσικής, αυτό το άκρως παραδοσιακό μουσικό όργανο  άρχισε σιγά-σιγά να εκτοπίζεται.

Ελάχιστοι είναι πλεόν οι ασκομαντουρίστες που έχουν μείνει πλέον στην Κρήτη.

ΤΟ ΜΠΟΥΛΓΑΡΙ


Το Μπουλγαρί είναι όργανο που ανήκει στην οικογένεια των ταμπουράδων με μικρό αχλαδόσχημο κυρτό ηχείο και μακρύ λεπτό χέρι.

Αν και στις μέρες μας η χρήση του σπανίζει, παλιότερα ήταν πολύ διαδεδομένο ως όργανο μελωδίας ή ακόμη και συνοδείας της λύρας.

Το μαντολίνο υπάρχει στην Κρήτη τουλάχιστον από το 18ο αιώνα, ενώ στις αρχές του 20ου αιώνα οι Μικρασιάτες συνέβαλαν σημαντικά στη διάδοσή του.

Χρησιμοποιήθηκε (και χρησιμοποιείται), κυρίως, στην απόδοση των ταμπαχανιώτικων τραγουδιών που ακούγονταν στα αστικά κέντρα της Κρήτης (Χανιά, Ρέθυμνο και Ηράκλειο) τα χρόνια του Μεσοπολέμου (1920-1940) και στα οποία συνδυάζεται η κρητική μουσική, η μικρασιάτικη και το ρεμπέτικο τραγούδι.

Ο σημαντικότερος πρωτομάστορας - εκπρόσωπος του οργάνου αυτού στην Κρήτη  υπήρξε ο Στέλιος Φουσταλιέρης από το Ρέθυμνο.

Παραδοσιακά μουσικά όργανα